December 3, 2020SJAMAWATTE..?

Sjamanisme, wat is dat nu eigenlijk?

Als je als westerling het woord “sjamanisme of sjamaan” hoort dan denken mensen vaak meteen aan een persoon met veren op zijn hoofd die al “hummend” een regendans doet. Er zal wel ergens op onze mooie planeet iemand zijn die sjamanisme op deze manier ervaart en toepast, maar we mogen dit beeld niet toeschrijven aan “sjamanisme” in zijn geheel. Sterker nog, het ridiculiseert en discrimineert de prachtige culturen die sjamanisme effectief op zulke manieren beoefenen en ervaren.

Voor je meer leert over sjamanisme is het belangrijk om ook de westerse geschiedenis van het sjamanisme er bij te nemen. Het kan best ongemakkelijk zijn om dit te lezen, maar het is iets waar we als westerling moeten bij stilstaan om sjamanisme en die dat het beoefenen, net met het enorme respect te behandelen die ze verdienen.

De oorsprong

Sjamanisme is namelijk wijdverspreid over heel de wereld. Van Amerika tot India. Van het hoge noorden tot het diepe zuiden. Maar niet elke cultuur of bevolking noemt hun geloof of praktijk “sjamanisme” of hun genezer een “sjamaan”. Ze hebben hier vaak een eigen woord voor, eigen aan hun cultuur en gewoontes.

Waarom scheren we dit dan toch allemaal over dezelfde spreekwoordelijke kam en labelen we het dan als “Sjamanisme”?

Hier komt dan het eerste stukje geschiedenis. In het westen hadden we namelijk ook “sjamanisme” en dit voor een zéér lange tijd! Onze Keltische, Germaanse en Slavische voorouders hadden namelijk gebruiken en gewoontes die enorm dicht aanleunen bij volkeren die vandaag de dag nog steeds een sjamanistische levensstijl hebben. We noemden dit dan eerder paganisme,hekserij, druïdisme. Met de komst van het Christendom is er enorm veel historie en kennis verloren gegaan. Bijna tot op een punt dat het volledig vergeten was. Het Christendom werd namelijk niet zo maar opgedrongen, het assimileerde zichzelf in volkeren en geloven. Goden werden heiligen en bepaalde gewoontes bleven behouden maar kregen een iets wat andere betekenis. Het praktiseren van alles behalve het Christendom werd met de dood bestraft en dus kregen Heksen, medicijnmannen/vrouwen en Druïdes een zekere reputatie waar angst en paniek rond heerste. Zeker de vrouw, met haar creatieve en creërende energie was een gigantische dreiging voor het dogmatische en controlerende Christendom.

Het Christendom is zijn invloed aan het verliezen. Waar de initiële boodschap van bijna elk geloof met goede bedoelingen start is een dogmatische en tirannieke aanpak gedoemd om te falen. We zijn namelijk allemaal unieke wezens en een “one size fits all” aanpak qua religie en spiritualiteit zal nooit werken. Als mensen zijn we wel spirituele wezens en we hebben nood aan een spirituele omkadering. Het vertrouwen in de kerk verdwijnt en het atheïsme geeft voor velen niet de antwoorden of ondersteuning waar ze naar op zoek zijn.

Dit brengt ons terug naar de herontdekking van het sjamanisme in het Westen!

In de jaren 60 werd er namelijk door westerse antropologen veel onderzoek gedaan naar culturen over heel de wereld die nog steeds zeer dicht bij onze moeder aarde leven. Culturen waar spiritualiteit deel uitmaakt van het dagelijkse leven. Tijdens dit onderzoek vielen er bepaalde dingen op. Er waren namelijk gigantisch veel verschillen tussen al deze culturen. Hoe ze bijvoorbeeld met hun doden omgingen of de rol van een man en vrouw in de samenleving. Maar wat opviel was dat er ook dingen hetzelfde werden gedaan. Bijna alle culturen en volkeren over heel de wereld (Waarvan sommige nog nooit hadden gehoord van elkaar!) gebruikten bijna allemaal muziek om in trance te komen en dan vooral door: De Drum!

Onderzoek heeft nu aangetoond dat als je ongeveer 10 tot 15 minuten luistert naar een monotoon drum geluid, je automatisch in een lichte trance terecht komt. Een staat van rust. Dit muzikaal gebruik om een trance op te wekken werd de basis waarop deze culturen en volkeren als “sjamanistisch” werden aangeduid.

(Het specifieke woord ‘Sjamaan of Sjamanisme’ komt van Siberië.)

Een Amerikaanse antropoloog ging verder op onderzoek en bundelde bijna alle gewoontes en rituelen dat deze verschillende volkeren en culturen deelde, ondanks de gigantische afstanden en verschillende leefomgevingen. Dit werd omgedoopt tot het “Kern-Sjamanisme”. Bedoeld om het sjamanisme hier bij ons in het Westen terug te introduceren.

Het Animisme.

Sjamanisme is zeer breed en het gaat hand in hand met het Animisme. Waar sjamanisme eerder een levensbeschouwing is, kan het Animisme gezien worden als een geloof. Als je gelooft in het Animisme, geloof je namelijk dat alles leeft. Dat alles een ziel heeft. Jij hebt een ziel, dieren hebben een ziel, de bomen hebben een ziel en zelfs de stenen en andere dingen waarvan je initieel niet zou denken dat ze “leven”, hebben een ziel.

Alles dat ooit gecreëerd wordt of zal worden is bezield.

Om het Animisme iets beter te vatten als westerling kan je het woord ziel of leven vervangen door “energie”. Alles heeft namelijk energie, als je een steen vastneemt dan is dit voor jou een solide object. Maar ga je dieper in de steen, tot op een moleculair niveau dan zal je merken dat ook deze steen eigenlijk opgebouwd is uit bewegende deeltjes, deeltjes waar zelfs een “leegte” tussen is dat de wetenschap nog steeds niet helemaal kan verklaren. Alles in onze prachtige wereld is opgebouwd uit bewegende energie!

En wat beweegt, dat leeft!
Het animisme is dus uiteindelijk niet zo’n gek gegeven.

Het gelooft dat leven (of energie) nooit helemaal verdwijnt is eigen aan het sjamanisme. Het wordt getransformeerd. Zo geloven mensen dat sjamanisme toepassen in hun leven, dat als je sterft je energie die jou jou maakt, verder gaat en niet zozeer hier op deze mooie planeet blijft. Sjamanen / genezers gaan met deze energieën aan de slag om heling te brengen. Sjamanen praten met energieën die ze “Spirits” noemen. Als alles bezield is, heeft alles een spirit. En wat een spirit heeft kan mee gesproken worden. Dit doen ze via bepaalde rituelen en ceremonies, sommige die al honderden en zelfs duizenden jaren gebruikt of gedaan worden op een specifieke manier. Als je weet dat de mens zoals wij hem kennen al bijna 300.000 jaar rondloopt op deze aardbol, dan kunnen we er van uitgaan dat het Sjamanisme de OER-religie is van de mens. Het is de bron waar alle andere religies en godsdiensten uit ontstaan zijn. Het is onze kern, onze geschiedenis.

Wat ook over heel de wereld voorkomt bij culturen en volkeren die sjamanisme toepassen is het geloof in verschillende werelden. En dan ook heel specifiek:

Een bovenwereld.

Een midden-wereld

Een beneden-wereld.

Sommige culturen geloven ook in meerdere werelden boven en in verschillende werelden beneden. Toegekend aan verschillende Goden of andere wezens, die dan weer cultureel beïnvloed worden. Maar het is en blijft een feit dat gesproken wordt over boven, midden en onder. Sommige koppelen de verschillende werelden ook aan toekomst, heden en verleden. Dit is (alweer) cultuur gebonden en daar zal je zelf je eigen weg in moeten vinden, wat persoonlijk voor jou het beste aanvoelt.

Want dit is voor mij persoonlijk de belangrijkste les dat ik tot nu toe heb geleerd in het sjamanisme:

Sjamanisme is persoonlijk.

Sjamanisme is persoonlijk en het heeft geen dogma. Er is niet zo iets als een sjamanistische autoriteit. Er zijn geen specifieke regels hoe jij sjamanisme zou moeten ervaren, beoefenen of toepassen. Waar er enorm veel technieken en rituelen te leren zijn, zijn deze bijna allemaal cultureel beïnvloed. Dit maken ze meestal ook net heel sterk, net omdat deze al honderden en soms zelfs al duizenden jaren op een specifieke manier worden toegepast dragen ze ook deze energie met zich mee. Leer je dus een zeer oud ritueel of ceremonie, dan is het aangeraden om deze in eerbied te behouden en toe te passen zoals je ze aangeleerd krijgt. Maar niets of niemand zou je mogen tegenhouden om zelf op onderzoek te gaan. Om zelf nieuwe rituelen en ceremonies te ontdekken en toe te passen.

Er is wel zo iets als een “ethische code” in het sjamanisme. We zijn namelijk nog steeds sociale wezens en we hebben een zekere verantwoordelijkheid naar elkaar toe om iedereen in zijn of haar vrede, veiligheid en vrijheid te laten leven. Wat ik je dus kan aanraden is om weg te blijven van rituelen of ceremonies die bedoeld zijn om macht te vergaren of om andere te manipuleren of te kwetsen. Hou ook best afstand van diegenen die hun autoritair opstellen binnen het sjamanisme en je zouden “pushen” in een bepaalde richting binnen het sjamanisme.

Waar een langdurige opleiding in het sjamanisme zeker aan te raden is, moet je ook hier weer je eigen weg in zoeken en vinden. Zoek een stroming, cultuur of volk dat je interesseert en ga dan op zoek naar een leraar. Meeste leraren bieden ook een initiatie of basis cursus aan. Ik kan je alleen maar aanraden om zo veel mogelijk te proeven en te leren van verschillende bronnen.

Meer leren over het sjamanisme?
Bekijk dan zeker het aanbod van Wistfolk!

Martijn